Körpənin bud-çanaq oynağının USM-i: alfa bucağı və sümükləşmə mərkəzi nə deməkdir?

Körpənin ilk USM nəticəsində "alfa 58°", "sümükləşmə mərkəzi görünmür" kimi yazılar valideyni çox vaxt narahat edir. Bu məqalədə Dr. Günay Əhmədova müayinədə nəyə baxıldığını və nəticənin necə dəyərləndirildiyini izah edir.

Niyə bu müayinə erkən aparılır?

Bud-çanaq oynağının displaziyası oynağın normal inkişaf etməməsidir. Səbəbi bud sümüyünün başı ilə oynaq çuxuru arasındakı uyğunluğun pozulmasıdır. Vaxtında aşkarlanmasa, sonralar axsaqlığa və gənc yaşda ağrılara səbəb ola bilər. İlk aylarda oynaq hələ əsasən qığırdaqdan ibarətdir və ultrasəsdə yaxşı görünür. Problem nə qədər tez görünsə, müalicə imkanları bir o qədər çox olur.

İlk müayinə nə vaxt?

Doğuş zamanı neonatoloq və ya hamiləlik dövründəki müayinələr heç bir şübhə qeyd etməyibsə, Dr. Əhmədovanın praktikasında dəyərləndirmə körpənin 2 aylığından başlayır. Sonra müəyyən intervallarla davam edir. Pediatr şübhə görsə, müayinə daha tez aparılır. Belə şübhəyə misal: ayaqlardakı dəri qırışlarının üst-üstə düşməməsi.

Alfa və beta bucaqları

Ultrasəs görüntüsündə oynağın quruluşunu təsvir edən bucaqlar ölçülür:

• alfa bucağı oynaq çuxurunun sümük hissəsinin bud sümüyü başını nə dərəcədə örtdüyünü göstərir;
• beta bucağı oynaq çuxurunun qığırdaq hissəsinin vəziyyətini əks etdirir.

Hər iki bucağın yaşa uyğun normativləri var. Alfa bucağı 60° və ondan böyük olduqda normal sayılır. Daha kiçik bucaq avtomatik olaraq xəstəlik demək deyil. O, körpənin yaşı, beta bucağı və oynağın sabitliyi ilə birlikdə dəyərləndirilir.

Sümükləşmə mərkəzi

Bud sümüyünün başında sümük toxumasının ilk görünüşünə sümükləşmə mərkəzi (nüvəsi) deyilir. Dr. Əhmədovanın sözlərinə görə, o hər uşaqda fərqli vaxtda görünür. Həkim onu 40 günlük körpədə də görüb, 4, 5 və 6 aylıq körpələrdə də. Ədəbiyyata görə bu mərkəz 6–8 aylığa qədər formalaşa bilər. Deməli, mərkəzin görünməməsi tək başına narahatlıq səbəbi deyil. Əsas olan bucaqlarla birlikdə dəyərləndirmədir.

Müayinədə başqa nəyə baxılır?

• Çıxıq varmı: körpənin ayağı hərəkət etdirildikdə bud sümüyünün başı oynaq çuxurundan çıxırmı.
• Oynaq ətrafı: maye toplantısı və ya ödem varmı.

Nəticədən sonra

• Patologiya yoxdur, alfa bucaqları normal hüdudlardadır: Dr. Əhmədova sümükləşmə mərkəzinin formalaşmasını izləmək üçün adətən 2 ay sonra təkrar USM təyin edir.
• İlk müayinədə patologiya aşkarlanıb: körpəni travmatoloq-ortoped dəyərləndirir. Diaqnozu təsdiqləmək üçün ikinci müayinə kimi rentgen aparılır. Müalicə və izlənmə diaqnoza uyğun davam etdirilir.

Niyə əvvəl ultrasəs, sonra rentgen?

Rentgen şüalı müayinədir və yalnız göstəriş olduqda aparılır. Bud-çanaq oynağının ultrasəsində isə şüa, ağrı və zərər yoxdur. Buna görə USM dəqiq intervallarla, təyin olunduğu vaxtlarda təkrarlana bilər.

Valideyn üçün qısa yaddaş

• Şübhə yoxdursa, ilk müayinə adətən 2 aylıqda aparılır. Dəqiq vaxtı pediatr deyir.
• Nəticədəki bir rəqəm diaqnoz deyil. Bucaqlar, sabitlik və sümükləşmə mərkəzi birlikdə dəyərləndirilir.
• Nəzarət müayinəsinin vaxtını buraxmayın.
• Patologiya olduqda travmatoloq-ortoped və rentgen növbəti addımdır.